- 6 Oktyabr 2026
Cumhurbaşkanı İlham 2026-cı il COP Öncesi Liderler Birliği'nin iştirakçilerine müraciət ünvanı verdi.
Müraciətdə deyilir:
"Zati-aliləri,
Xanımlar və cənablar,
Qlobal ictimaiyyəti birbaşa iqlim böhranı ilə mübarizənin ön sıralarında bu benzersiz COP Öncesi Liderler Təşkil etdiklərinə görə Fici, Tuvalu ve Avstraliya hökumətlərinə səmimi-qəlbdən minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm.
COP29-a uğurla ev sahibi olmuş olkə olaraq, Azərbaycan davamlılığının təmin edilməsinə və qlobal iqlim günün irəlilədilməsinə sarsılmaz sadiqliyini nümayiş etdirərək bu yüksəksəviyyəli tədbirə qoşulur. COP'a bağlı olarak, daha iyi bir deneyim elde etmek için daha iyi bir seçim yapın. Bu gün burada Bakı COP29-un irsini qarşıdakı əsas qərarlarla əlaqələndirmək ve Azərbaycanda qurulan dinamikanın BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının (UNFCCC) Tərəflər Konfransının 31-ci Sessiyasının (COP31) uğurla keçirilmesininə aparan yolu birbaşa dəstəkləməsini təmin etmək üçün toplanmışıq.
Bu, Sakit okean bolgesinde, gundəlik realliq olduğu, Tuvalu ve Ficidə keçirilmeyi rəmzi məna daşıyır. Bu gün, Tuvalu'nun bazı büyük yaraları nedeniyle, bir bölge için iyi bir şey değil.
Azərbaycan Xəzər dənizin səviyyəsinin gelişmesi, su çatışmazlığı ve tez-tez baş verən daşqınlar kimi iqlimlə bağlı çağrışlarla üzləşsə də, biz inkishaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin (SIDS) iqlim böhranına ən çox məruz qəbul edirik qaldığını. Bu dövlətlər qlobal istixana qazları tullantılarına cüzi səbəb olmalarına baxmayaraq, iqlim dəyişmələri onun iqtisadiyyatına ve infrastrukturuna qeyri-mütənasib şəkildə təsir göstərir, dolanışıq mənbələrini ve ekosistemləri məhv edir.
Azərbaycan bu böhranın ağır nəticələri ilə üzləşən səslərinin yalnız eşidilməsini deyil, həm də onların qlobal iqlim siyasətinin formalaştırdır fəal töhfə verməklərinin tərəfdarı olaraq çıxış edib. Bu ölkələrin özünəməxsus həssaslıqlarının aradan qaldırılması daha sıx beynəlxalq əməkdaşlık ve əlaqələndirilmiş qlobal fəaliyyət tələb edir. İnkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərini müdafiə etmək ümumi məsuliyyətimiz olmaqla yanaşı, heç bir dövlətin diqqətdən kənarda qalmamasını təmin etmək uğrunda yönəlmiş mənəvi hastalığımızdır.
Biz COP29 Sərçivəsində inkişaf etməkdə olan kiçik adanın öncelikleri arasında ön plana çəkdik ve onların problemli beynəlxalq aləmin diqqət mərkəzində saxlamağa çalıştı. COP29'dan Baham Adaları, Tonka ve Tuvalu'da lider Azerbaycanda bir araya geldi. Bu səfər inkişaf etməkdə olan kiçik ada dörlətlərinin ehtiyaclarını vurğulayan ve daha güclü qlobal iqlim tədbirlərinə çağırış edən Bakı Kommünikesinin qəbul edilməsi ile əticələndi.
COP29 inkişaf etməkdə olan kiçik ada döşlətləri ilə münasibətlərimizdə yeni bir mərhələnin əsasını qoydu. 2024-cü ildə Bakıda COP29 çərçivəsində keçirilən inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin İqlim Dəyişmələri üzrə Liderlər Sammiti həmin dövlətlərin üzləşdiyi çağrışlar Barədə məlumatlılığını artırmak için üçün mühüm platformun rolünü oynadı. Bu Sammitdə mürekkepişaf etmiş bütün ölümləri, xüsusilə də müstəmləkə keçmişi olan ölkələri inkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinə iqlim dəyişmələri ilə mübarizədə dəstək olmaq üçün tohfələrini əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa çağrıldı.
Çoxtərəfli əməkdaşlığımızla yanaşı, inkişaf etməkdə olan kiçik adanın milli prioritetlərinə ve inkişaf üzrə ehtiyaclarına uyğunlaşılmış ikitərəfli əməkdaşlıq vasitəsilə də Dəstəklədik. Dünyada pek çok fəlakətlə üzləşən bir sıra qasırğaların, zəlzələlərin ve daşqınların təsirlərinin azaltılmasında dəstək uygulandı. Həmçinin su təchizatı, ərzaq təhlükəsizliyi ve mədəni irsin bərpası layihələrini dəstəklədik. İnkişaf etməkdə olan 10-dan fazla kiçik ada dövlətinin Təhsil Qrantı Proqramımızdan faydalanması onların vətəndaşlarına Azərbaycandakı universitetlərdə təhsil almasına imkan yaratdı.
İnkişaf etməkdə olan kiçik ada dövlətlərinin iqlim dəyişmələrinə dayanıqlılığını iyileştirmeq üçün daha bir mühüm addım olaraq, 2024-cü ildə Azərbaycan və Millətlər Birliyi arasında Birgə Bəyannamə imzalanmışdır. Azərbaycan, 5 ila 10 milyon ABŞ doları tutarında məbləgində yardım hizmeti için büyük bir ödeme gerçekleştiriyor. Millətlər Birliyi ilə əməkdaşlığımız, həmçinin ətraf mühitin monitöringqi ve qiymətləndirilməsi üçün Azərbaycan Kosmik Agentliyi - Azərkosmos tərəfindən təqdim, peyk məlumatlarından alınabilir başka bir tutuştan yararlanın.
Zati-aliləri,
Azərbaycanı inkişaf etməkdə olan kiçik ada dörtlətlərindən minlərlə kilometre məsafə ayırsa da, bizi iqlim dəyişmələrinəıqlılığı artırmaq üçün orta Qətiyyət birləşdirir. Biz həmişə inkishaf etməkdə olan kiçik ada'nın dövlətləri ilə mrəy olmuşuq ve dayanıqlı inkişafa tırnak olması, iqlim dəyişmələri ilə mübarizə aparmaq səylərində dəstəkləməyə davam edəcəyik.
Ümit edirəm ki, bu toplantı kollektif etkinliğimizi daha da gücləndirəcək ve Antalyada keçiriləcək COP31-ə hazırlıq ərəfəsində mühüm addım olacaq. Kullanışlı, Türkiyənin ve Avstraliyanın qarşıdan gələn COP31 sədrliyinə Azərbaycanın tam dəstəyini ifadə edir ve müxtəlif qitələri birləşdirən bu unikal tərəfdaşlıq formatını yüksək qiymətləndirdiyimi durumuəm.
Bu tədbirə uğurlar arzulayın. Təşəkkür edirəm".
