Son dəqiqə
- 24 İyun 2026
Şahin Seyidzadə
Milli Məclisin deputatı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun 2026-cı il iyunun 22-də Azərbaycana dövlət səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin mövcud vəziyyətini, gələcək inkişaf istiqamətlərini və regional əməkdaşlıq baxımından strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında əlaqələr yalnız ikitərəfli münasibətlər çərçivəsində deyil, həm də Türk dünyasının birliyi, regional inteqrasiya, nəqliyyat-logistika layihələri və enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Son illər Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Qarşılıqlı etimad, siyasi dialoq və ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlıq əlaqələri hər iki ölkənin rəhbərliyi tərəfindən ardıcıl şəkildə inkişaf etdirilir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında da vurğulandığı kimi, tərəflər arasında keçirilən görüşlər və aparılan müzakirələr əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün möhkəm zəmin yaradır.
Azərbaycan ilə Türkmənistan arasındakı münasibətlərin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bu əlaqələr təkcə dövlətlərarası maraqlara deyil, həm də ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə və mənəvi dəyərlərə söykənir. Hər iki xalq əsrlər boyu eyni sivilizasiya məkanında formalaşmış, zəngin türk mədəniyyətinin inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Bu gün həmin tarixi bağlar müasir dövlətlərarası münasibətlərin etibarlı təməli kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin Qarabağın bərpasına göstərdiyi dəstəyə görə Türkmənistan rəhbərliyinə təşəkkür etməsi xüsusi diqqətə layiqdir. Xüsusilə Türkmən xalqının Milli Lideri, Xalq Məsləhətinin sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun təşəbbüsü ilə Füzuli şəhərində məscidin tikintisinin həyata keçirilməsi iki qardaş xalq arasındakı mənəvi bağlılığın bariz nümunəsidir. Bu təşəbbüs Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən yenidənqurma prosesinə verilən mühüm töhfə olmaqla yanaşı, həm də qardaş dəstəyinin rəmzi kimi qiymətləndirilir.
Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirdiyi genişmiqyaslı quruculuq işləri beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Türkmənistanın bu prosesdə iştirakı isə iki ölkə arasında münasibətlərin strateji xarakter daşıdığını təsdiqləyir. Bu əməkdaşlıq həm humanitar, həm də siyasi baxımdan mühüm məna kəsb edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri də mədəni-humanitar əməkdaşlıq olmuşdur. Son illər həm Azərbaycanda, həm də Türkmənistanda qarşılıqlı Mədəniyyət Günlərinin keçirilməsi, yaradıcı kollektivlərin çıxışları və mədəni tədbirlərin təşkili xalqlar arasında münasibətlərin daha da yaxınlaşmasına xidmət edir. Aşqabad və Bakı şəhərlərinin, eləcə də Arkadağ və Füzuli şəhərlərinin qardaşlaşması iki ölkə arasında əməkdaşlığın simvolik və praktik əhəmiyyətini artırır.
Mədəni diplomatiya müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm vasitələrdən biri hesab olunur. Azərbaycan və Türkmənistan bu sahədə uğurlu əməkdaşlıq nümunəsi nümayiş etdirirlər. Mədəniyyət sahəsində həyata keçirilən layihələr qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsinə, gənc nəslin ortaq tarixi irsin daha yaxından öyrənməsinə və Türk dünyasının birliyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsinə göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür etməsi də mühüm siyasi məqamdır. Bu hadisə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya regionu ilə əlaqələrinin yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Coğrafi baxımdan regionun bir hissəsi olmasa da, Azərbaycan tarixən Mərkəzi Asiya xalqları ilə sıx münasibətlərə malik olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşağı kimi çıxış edir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və digər iri layihələr ölkənin regional nəqliyyat sistemində rolunu daha da gücləndirib. Türkmənistan da öz növbəsində mühüm tranzit imkanlarına malikdir. Bu baxımdan hər iki ölkənin əməkdaşlığı Avrasiya məkanında yeni nəqliyyat marşrutlarının inkişafına mühüm töhfə verir.
Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, nəqliyyat-logistika sahəsində əməkdaşlıq artıq strateji xarakter daşıyır. Müasir dünyada təhlükəsiz və etibarlı nəqliyyat dəhlizlərinin əhəmiyyəti getdikcə artır. Qlobal iqtisadi proseslər, beynəlxalq ticarətin inkişafı və yeni geosiyasi reallıqlar alternativ marşrutlara olan tələbatı yüksəldir. Azərbaycan və Türkmənistan bu reallığı nəzərə alaraq nəqliyyat sahəsində fəaliyyətlərini daha da əlaqələndirmək niyyətindədirlər.
Orta Dəhlizin inkişafı baxımından Azərbaycan və Türkmənistanın əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xəzər dənizi üzərindən yükdaşımaların artırılması, liman infrastrukturunun modernləşdirilməsi və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi hər iki ölkəyə əlavə iqtisadi dividendlər qazandırır. Bununla yanaşı, bu əməkdaşlıq Avropa ilə Asiya arasında ticarət əlaqələrinin inkişafına da xidmət edir.
Enerji sahəsi də Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Hər iki ölkə zəngin enerji resurslarına malikdir və beynəlxalq enerji bazarlarında mühüm mövqe tutur. Son illər enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallığının artması Azərbaycan və Türkmənistan arasında bu sahədə əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha da yüksəldib.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, tərəflər enerji sahəsində səylərin birləşdirilməsi istiqamətində əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətindədirlər. Bu, həm regional enerji təhlükəsizliyinə, həm də beynəlxalq bazarlarda enerji təchizatının şaxələndirilməsinə mühüm töhfə verə bilər. Xəzər hövzəsinin enerji potensialının daha səmərəli istifadəsi gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər də münasibətlərin inkişaf dinamikasını əks etdirir. Müxtəlif sahələri əhatə edən bu sənədlər iqtisadiyyat, nəqliyyat, energetika, humanitar əməkdaşlıq və digər istiqamətlərdə qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsinə xidmət edir. İmzalanmış sənədlər tərəflərin əməkdaşlığı sistemli şəkildə inkişaf etdirmək əzmində olduqlarını göstərir.
Azərbaycan və Türkmənistan beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də uğurla əməkdaşlıq edirlər. BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək münasibətləri mövcuddur. Prezident İlham Əliyevin Türkmənistanın beynəlxalq arenadakı uğurlarını yüksək qiymətləndirməsi və ölkənin neytrallıq siyasətinə dəstəyini bir daha ifadə etməsi bu əməkdaşlığın vacib elementlərindən biridir.
Bu gün Azərbaycan-Türkmənistan münasibətləri regional sabitlik və inkişaf baxımından mühüm amillərdən biri hesab olunur. İki ölkə arasında formalaşmış etibarlı siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, mədəni-humanitar əlaqələr və ortaq strateji maraqlar münasibətlərin gələcəkdə daha da inkişaf edəcəyinə əsas verir.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərdi ki, Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər sadəcə dostluq əlaqələri deyil, strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmiş hərtərəfli əməkdaşlıq modelidir. Tarixi köklərə söykənən bu münasibətlər müasir dövrün çağırışlarına uyğun şəkildə inkişaf edir və Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verir.
Mövcud əməkdaşlıq perspektivləri, imzalanmış sənədlər və əldə olunmuş razılaşmalar göstərir ki, Azərbaycan-Türkmənistan əlaqələrinin qarşıdakı illərdə daha da genişlənməsi üçün bütün zəruri siyasi iradə və möhkəm əsaslar mövcuddur. Bu isə regionun inkişafına, xalqların rifahına və Türk dünyasının inteqrasiyasına xidmət edən mühüm amillərdən biri kimi öz əhəmiyyətini qoruyacaqdır.
